Pierre Cuypers verving de middeleeuwen voor zijn eigen versie

Pierre Cuypers en face

Pierre Cuypers was de eerste moderne architect van Nederland.

Oude gebouwen waren ooit nieuw. Wie bouwden die monumenten eigenlijk? Vandaag deel 1 van de serie Zij maakten monumenten: Pierre Cuypers.

Elk monument waar hij met zijn tengels aankwam, heeft hij verpest. Echt middeleeuwse gebouwen toverde hij om in negentiende-eeuwse, neogotische kitsch. Maar door Pierre Cuypers is Nederland bewust geworden van erfgoed.  Ook heeft hij de basis gelegd voor de moderne architectuurtraditie in dit land.

 

Vaart der volkeren

Cuypers werd in 1827 in Roermond geboren. De brave, Limburgse katholiek ontwierp het liefst kerkgebouwen. Toen Pierre opgroeide, lag de meeste kunst in Nederland op zijn gat. Dat gold zeker ook voor de bouwkunst.

Gelukkig leerde hij de kunst van architectuur in België, dat halverwege de negentiende eeuw een stuk verder in de vaart der volkeren was opgestoten dan Nederland. Zo haalde hij het vak van bouwkunst zijn vaderland binnen en werd hij de eerste moderne architect van Nederland.
Groots

Grootse gebouwen kwamen van zijn tekentafel. Bekend zijn het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam. Over het laatste gebouw riep koning Willem de Derde: “Ik weiger ooit een voet in dat klooster te zetten.” Dat moet een prachtcompliment voor de katholieke kerkenbouwer zijn geweest.

Maar hij had ook zijn slechte kanten. In het Brabantse Oosterhout, waar ik ben opgegroeid, heeft Cuypers de lokale kerk gerestaureerd. De vijftiende-eeuwse zijbeuken moesten plaatsmaken voor neogotische opvolgers. In Roermond verschenen op de gerestaureerde versie van de Romaanse Munsterkerk ineens vier torens in plaats van die ene die er eerst stond.
Eigen versie

En van het middeleeuwse slot De Haar in Haarzuilens bij Utrecht heeft Cuypers helemaal niets meer heel gelaten. Wat we nu zien is de neogotische versie van het kasteel. De middeleeuwse fundamenten kunnen het enorme, negentiende-eeuwse kolos nauwelijks overeind houden.

Kasteel De Haar bij Haarzuilens

Cuypers verving de middeleeuwen voor zijn eigen versie ervan.

De Roermondse architect was dol op de middeleeuwen, zolang hij ze maar niet hoefde te laten staan. Hij verving ze liever voor zijn eigen versie van de middeleeuwen.

Dankbaar

Als een wervelwind ging hij door Nederland heen. Toch moeten erfgoedliefhebbers Cuypers eeuwig dankbaar zijn. Hij heeft generaties bouwmeesters opgeleid dan wel geïnspireerd. Zonder hem was er geen bewustzijn voor bouwkunst in Nederland gekomen.

En dankzij de interesse die hij voor de middeleeuwen verspreidde, kwam de monumentenzorg op gang. Per saldo heeft de in 1921 overleden architect zeker meer goed dan kwaad gedaan.

Advertenties

10 thoughts on “Pierre Cuypers verving de middeleeuwen voor zijn eigen versie

  1. Pingback: Arnhems Erfgoed

  2. Pingback: ‘Nepmonumenten’ zijn in heel Nederland te vinden | Monumentje!

  3. Pingback: Laat die brouwerij in de oude korenbeurs maar komen | Arnhems Erfgoed

  4. Pingback: Het Binnenhof is nooit lang met rust gelaten | Monumentje!

  5. Pingback: Berlage mocht het vredespaleis niet ontwerpen | Monumentje!

  6. Pingback: De vijf vreemdste restauraties van Pierre Cuypers | Monumentje!

  7. Pingback: Arnhemse gevel behouden ondanks ingrepen | Monumentje!

  8. Pingback: Lelijk op de lijst: een uit de hand gelopen restauratie « Monumentje!

  9. Pingback: Mysterieus Roermonds kapelletje is bijzonder straatmeubilair « Monumentje!

  10. Pingback: Ik mis de pionier van de herbestemming nu al « Monumentje!

Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s