De Hollanders sloegen de Friese guerilla neer

Monding Almere middeleeuwen

Een paar stromen verbonden rond 1000 het huidige IJsselmeer met de Noordzee.

De nieuwe gemeente in de Kop van Noord-Holland heet Hollands Kroon. Ik had het leuker gevonden als deze fusie tussen Wieringen, Wieringermeer, Anna Palowna en Niedorp een meer historische naam had gekregen, die verwijst naar het Friese verleden van de streek. Strijdlustige Hollanders lijfden dit deel pas in 1297 definitief in.

Dat ging niet al te vriendelijk. Wie vrijdag 25 november naar het journaal heeft gekeken, heeft het kunnen zien. Hollandse troepen vochten tegen de ‘West-Friese guerilla’, zoals tegenwoordige historici de rellen in die tijd in die streek noemden. Om een voorbeeld te stellen, verwondden ze  en  vermoordden ze de bevolking van het dorp Vronen in 1297.

Gedeporteerd

De overlevenden werden gedeporteerd naar het nabijgelegen Koedijk en Vronen verdween van de kaart. Later verrees Sint Pancras op die plek. Maar waar ging die West-Friese guerilla nou om?

Almere

Tot het jaar 1000 bestond de Zuiderzee, het huidige IJsselmeer, nog niet echt. Er was wel een meer, die het Almere heette. Met enkele stromen en kreken, waarvan de Vlie de grootste was, stond dat in verbinding met de Noordzee. Regelmatig stroomde dat gebied onder.

Daar lieten de terpen bouwende Friezen zich niet door weerhouden. Ze vestigden zich in wat we nu Noord-Holland noemen. Hun invloed reikte tot aan het IJ. Die paar vissertjes die daar toen woonden hadden tot ongeveer 1100 nog nooit van Holland gehoord.

Macht

Maar toen veranderde er veel. De graven van Holland roken macht en breidden uit. Langzaam maar zeker eigenden ze zich toe, wat we nu Noord- en Zuid-Holland noemen.  In de meeste gebieden ondervonden ze nauwelijks tegenstand, want dat waren dunbevolkte, onontgonnen moerassen.

Floris de Vijde

Floris de Vijfde viel West-Friesland over zee aan.

Pas toen ze bij het gebied van de Friezen kwamen, kwam er ruzie. De Vlie was door overstromingen intussen een brede zeearm geworden en het Almere was veranderd in de Zuiderzee (vanuit Fries perspectief). Tussen de West-Friezen en hun volksgenoten gaapte ineens een diep gat.

Plunderen

Tot 1133 trokken zij zich niets aan van de Hollanders. In dat jaar voelen de West-Friezen zich zo bedreigd, dat ze onder leiding van ene Floris de Zwarte Haarlem en het Kennemerland plunderen. Vanaf dan voerden zij meer van dit soort guerilla-achtige acties uit. Dit leidde tot allerlei veldslagen, grotendeels door Holland gewonnen.

Maar veenmoerassen beschermden West-Friesland. Hollanders die het willen bezetten, zinken erin weg. Totdat Floris de Vijfde op het idee kwam over de Zuiderzee aan te vallen. Zijn vader was bij een eerdere poging over land letterlijk door het ijs gezakt; die fout maakt Floris geen tweede keer.

Gijsbrecht

Bij Wijdenes landde Floris en vervolgens versloeg hij de Friezen. Maar als onder anderen Gijsbrecht van Amstel Floris vermoordt in 1296, roken de West-Friezen nog één keer een kans. Ze kwamen in opstand.

Aanvankelijk was deze succesvol. De West-Friezen sloegen wat Hollandse burchten kort en klein. Maar Floris’ opvolger Jan van Avesnes maakte uiteindelijk korte metten met de Friezen bij de slag bij Vronen in 1297.

Van de kaart

Om de overwinning kracht bij te zetten werd Vronen van de kaart geveegd en de rest is geschiedenis. In plaatsnamen als Tuitjenhorn en Wognum zijn de Friese wortels nog wel te herkennen. Verder wijkt het dialect in de regio af van dat in de rest van de Hollanden. Verder is West-Friesland verhollandst.

Dus Hollands Kroon is de kroon op het werk van de landhongerige graven. Wat dat betreft doet het de geschiedenis recht. Maar zo hebben de nieuwe bestuurders het vast niet bedoeld.

Advertenties

2 thoughts on “De Hollanders sloegen de Friese guerilla neer

  1. Pingback: Een echte Noord-Hollandse kerk « Monumentje!

  2. Pingback: Oudste stad van Holland ligt in Brabant. Punt uit! « Monumentje!

Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s