Oude schuren en pakhuizen herinneren aan Nederlandse tabaksteelt

Tabakspakhuis in Nijkerk

Onder meer in Nijkerk herinneren monumenten nog aan de tabaksteelt.

Tabak groeit alleen maar in verre landen, denken velen. Dat is niet helemaal waar. In België zijn er nog een paar boeren, die met EU-subsidie de vulling van Belga-sigaretten telen. In Nederland is er ook een tabakscultuur geweest, tot aan de Tweede Wereldoorlog.

Aan die tabaksteelt herinnert nog een aantal gebouwen. Zo is er in het Gelderse Druten een project aan de gang om een tabaksschuur tot woon- en werkruimte om te bouwen. Maar niet alleen in het Rivierengebied hebben de tabaksplanten gebloeid.

Tabak heeft zijn oorsprong in Latijns-Amerika. De Maya’s aan de zuidkant van wat we nu Mexico noemen paften er millennia geleden al erop los. Via kolonisten uit onder meer Spanje, Engeland en de Lage Landen kwam het verslavende plantje rond 1600 deze kant op. Met name Zeeuwen hielden zich toen met tabak bezig. Het eerste teeltgebied in Nederland lag dan ook bij Veere.

Centra

Vanaf daar verspreidde de tabakscultuur zich door Nederland. Het gebied rond Amersfoort (met name Nijkerk), het Utrechtse Amerongen en later de Betuwe ontwikkelden zich tot de centra van de teelt in Nederland. Een plantenziekte maakt na de Eerste Wereldoorlog korte metten met de tabaksboeren. Een Wereldoorlog later is de teelt van het plantje in Nederland definitief ter ziele.

In Nijkerk en Amerongen zijn nog een aantal panden te vinden die aan de gloriejaren van de tabak herinneren. Die lagen uiteraard in de Gouden Eeuw, toen iedereen in de Lage Landen een lange pijp tussen zijn lippen had hangen. Maar ook aan het einde van de negentiende eeuw bloeide de tabaksteelt in Nederland. Vooral uit die tijd zijn in het Rivierengebied nog enkele tabaksschuren overgeleverd.

Magazijn in Druten

Tabaksmagazijn in Druten voor de restauratie.

Gevaarlijk

Veel van deze schuren zijn echter in de loop van de tijd afgebrand. Telers wilden te tabaksbladeren vaak laten drogen met vuurpotten en dat ging nogal eens verkeerd. Behalve vanwege de gezondheidsrisico’s die nu eenmaal aan tabak kleven, was ook om die reden tabaksteelt een gevaarlijke business.

Wat met de tabaksteelt kan gebeuren, kan ook met andere takken van landbouw of veeteelt gebeuren. Misschien kijken we over ruim honderd jaar wel vol verbazing naar allemaal overbodige varkensstallen. Wellicht prijken die dan ook op de monumentenlijst van 2150. Ik hoop tegen die tijd op een goede herbestemming.

One thought on “Oude schuren en pakhuizen herinneren aan Nederlandse tabaksteelt

  1. Pingback: Monumentje! Oude schuren en pakhuizen herinneren aan Nederlandse tabaksteelt

Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s