Een edelman is geen panda

Kasteel Heeze

De adel heeft ons in elk geval mooie gebouwen nagelaten.

De Nederlandse adel wordt weer steeds zelfbewuster, lees ik in de krant. Is dat erfgoed, adel? En is het iets wat je in stand moet houden, net zoals Sinterklaas?

Dankzij de adel hebben we natuurlijk veel monumenten van steen, met name in de vorm van kastelen, buitenplaatsen en allerlei andere van dat soort chique gebouwen. Dit jaar hebben we zelfs een speciaal jaar voor die buitenplaatsen. Maar wat is die adel zelf nou?

Stel je voor, je was in de middeleeuwen een machthebber. Laten we zeggen: Karel de Grote. Je had natuurlijk macht, maar je had zeker ook strijders nodig die die macht in stand hielden. Met andere woorden: je had wat vechtjassen nodig.

Leenmannen

Die lui hielpen je, maar je wilde er ook iets voor teruggeven. Wat deed je dan? Je was toch baas van het land, dus je gaf ze een stuk daarvan te leen. Deze landleners, oftewel leenmannen, mochten daar lekker de baas spelen tot hun dood. Dan kreeg de vorst het land weer terug.

Totdat ergens in de middeleeuwen, ik weet niet precies wanneer, het de gewoonte werd om je geleende land na te laten aan je nageslacht. Niks lenen meer, maar houden. Dat soort vrienden had ik vroeger ook. Dat heeft me heel wat boeken en cd’s gekost.

Houdmannen

Die afstammelingen van die leenmannen – of zeg maar houdmannen – vonden zichzelf heel erg ruig dat ze een stuk land erfden en voelden zich daarom verheven boven de rest. Het land raakte versnipperd, werd later weer herenigd en allerlei oorlogen verlegden de grenzen, maar de adel hield tot de Franse Revolutie zijn privileges. Dat is een duur woord voor ‘rechten’, maar adel doet nu eenmaal niet aan goedkoop.

Van die echte middeleeuwse adel is niet veel meer over. De meeste edelen in Nederland zijn gecreëerd in de tijd van het Koninkrijk Holland en het begin van het Koninkrijk der Nederlanden. In 1953 werd de traditie van adel maken in Nederland afgeschaft. Ja, de Koningin geeft mensen nog wel eens een lintje, maar dat is niet meer overerfbaar.

Privileges
Giant panda

Je kunt mensen niet als panda’s behandelen.

Op die paar middeleeuwse, adellijke families na is adel in de Lage Landen niet heel erg oud. Ze aparte privileges geven past zeker niet meer in deze tijd. Als ze een bijzonder groepje onder elkaar willen zijn en blijven… het is ze gegund maar er hoeft van mij geen Unesco-geld naar toe of iets dergelijks. Ja, het is erfgoed. Maar in stand houden, dat moet die adel zelf doen.

Bovendien: stel je voor, de adel dreigt uit te sterven. Wil je ze dan laten voortbestaan met fokprogramma’s, zoals ze bij panda’s schijnen te doen? Zo ga je natuurlijk niet met mensen om. Belangrijker is, dat we overeind houden wat de adel heeft nagelaten: hun mooie kastelen, buitenplaatsen en noem maar op.

Foto's: Wikimedia

Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s