Eeuwenlang gekonkel heeft uniek dorp opgeleverd

Teraas met grens

De grens loopt vaak dwars door huizen heen.

Nederland heeft samen met België de eerste plek gehaald op een internationaal lijstje. De Amerikaanse website Cracked.com heeft Baarle-Nassau/-Hertog uitgeroepen tot het Stomste Ding Dat Ooit Gedaan Is Met Een Grens. De redactie vindt het suffer dan bijvoorbeeld de muur tussen de VS en Mexico, die op sommige plekken ten onrechte dwars door tuinen en akkers van burgers loopt.

De vreemde situatie van Baarle bestaat al sinds tijden dat begrippen als ‘Nederland’ en ‘België’ nog bedacht moeten worden. Dat maakt het eigenlijk verder niet zo bijzondere dorp in de Kempen een apart stuk erfgoed. Het is een Belgische enclave in Nederland, met daarin weer Nederlandse exclaves. Daarin zijn weer Belgische enclaves te vinden. Volgt u het nog?

Lappendeken

Het effect is een vreemde lappendeken met Belgische en Nederlandse stukjes. Dat is ontstaan in de twaalfde eeuw, toen de Brabantse hertog Jan een mooi stukje Realpolitik voerde. Hij gaf de Heer van Breda, een zekere Godfried, wat stukjes grond in het dorp. Zo probeerde de hertog de heer te vriend te houden. Jan was bang voor Dirk, die de baas was in Holland en naar het zuiden wilde uitbreiden. Godfried moest daarom per se geen vriendjes met Dirk worden.

Heel vrijgevig was Jan echter niet. De allerbeste stukjes binnen de stukjes hield hij lekker zelf. Een abdij in Thorn had verderop ook nog wat stukjes in en rond het dorp in bezit en zo werd het lekker ingewikkeld. Breda en Thorn werden eeuwen later Nederland en het hertogdom Brabant werd later België. Noord-Brabant uitgezonderd, anders was de hele situatie niet zo ingewikkeld geweest.

Oranje

Het Duitse geslacht von Nassau waren eeuwenlang de Heren van Breda. Vandaar de huidige namen: het Baarle van de Hertog en het Baarle van de Nassaus. Dat het met die Nassau-familie helemaal goed gekomen is sinds telg Willem de titel Prins van Oranje erbij kreeg, is weer een ander verhaal.

Enclaves in enclaves

Hertog Jan hield de beste stukken zelf.

Al het gedoe luidde een lange periode in van allerlei landje-pik op kleine schaal rond het Kempische dorp. Het eeuwenlange gekonkel heeft wel een uniek plaatsje opgeleverd. Grenzen lopen er vaak dwars door huizen.

Onderbroeken

Vroeger, als je in café ’t Hoekske op het biljart een goede carambole stootte, ging de speelbal wel drie keer de grens over. Tegenwoordig is in dat pand een Zeeman-filiaal, waar de onderbroeken in België hangen en de klant in Nederland afrekent. Of andersom, dat weet ik eigenlijk niet zeker.

Eigenlijk is Baarle een gewoon dorp, waar toevallig allemaal rare grenzen doorheen lopen. In de achttiende en negentiende eeuw is meerdere malen geprobeerd door uitruil die gekke situatie ongedaan te maken. Dat is niet gelukt. En dat is maar goed ook, anders was er nooit een Amerikaanse toerist op afgekomen.

Afbeeldingen: Wikimedia
Advertenties

Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s