Inktvraat, de bedreiging voor elk archief

inktvraat

De inkt vreet zich door het papier heen.

De zeventiende eeuw is dankzij de serie De Gouden Eeuw weer helemaal in. Dat verhindert niet dat intussen het VOC-archief in Indonesië weg ligt te rotten door inktvraat. Dat laatste melden diverse media. Wat is dat nou, inktvraat?

Deze term op zich is niet helemaal duidelijk. Niemand of niets eet het inkt op de eeuwenoude documenten op. Het is de inkt zelf, die het papier als het ware opeet. Het verschijnsel is niet typisch iets voor het Indonesische archief, al zouden volgens de berichtgeving de omstandigheden er zeker niet optimaal zijn.

Rembrandt

Ook Nederlandse archieven hebben flink te kampen met inktvraat. Dan hebben we het onder meer over gegevens van de burgerlijke stand, tot ver in de twintigste eeuw. Maar ook pentekeningen van bijvoorbeeld Rembrandt hebben te kampen met het verschijnsel.

In inkt zaten van de Romeinse tijd tot in de twintigste eeuw ijzer- of koperdeeltjes. De ionen daarvan komen in beweging en tasten zo het papier aan. Ook gaan de deeltjes na verloop van tijd roesten. “Het begint aan de achterkant van het papier, dan ontstaan er een soort schaduwen rond de letters, en uiteindelijk wordt de pagina zwart”, heb ik me ooit door een kenner laten vertellen.

Oplossing

Deze zogeheten ijzergallusinkt bevat daarnaast zuren uit galappeltjes, die het papier aantasten. Gelukkig bestaat er een oplossing voor het probleem. Chemicaliën zetten metaaldeeltjes in de inkt vast op hun plaats, zodat die het papier niet meer aantasten. Vervolgens krijgen de stukken een ontzuringsbad en herstelt een apparaat de vezelstructuur van het papier.

Dat kost geld; het behandelen van alle archiefstukken is een intensief klusje. Maar we zullen het ervoor over moeten hebben, anders raken we onze geschiedenis kwijt. Want de inkt blijft door het papier heenvreten.

Digitalisering

Een andere oplossing is digitalisering. Scan alle stukken gauw in en de inkt kan al die kennis niet meer wegvreten. Dat wel zonde van mooie, authentieke VOC-registers, die vier eeuwen de tand des tijds hebben doorstaan. Maar er zal toch iets moeten gebeuren met dat archief.

Zeg het woord ‘inktvraat’ tegen een archiefmedewerker en hij begint te sidderen. Dus om in de VOC-sfeer te blijven: alle hens aan dek! Want het verlies van zoveel archiefkennis zou een grote aderlating zijn.

Foto: Archiefdingen (Flickr)
Advertenties

One thought on “Inktvraat, de bedreiging voor elk archief

  1. Pingback: Inktvraat, de bedreiging voor elk archief « Monumentje! | Zaakgericht werken | Scoop.it

Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s