Opgeslokt dorp: Overtoomse Buurt

Een Overtoom was een soort dam in een vaart waar je schepen overheen moest slepen. Een daarvan lag aan het eind van de grote Amsterdamse straat die we nu nog Overtoom noemen, bij de huidige Overtoomse Sluis. Aan de andere kant van het waterwerk lag de Kostverlorenvaart, die tot de jaren 20 de grens vormde tussen Amsterdam en de gemeente Sloten. Lees verder

Gevel minst interessante deel bedreigd Amsterdams pand

Wijde Heisteeg 7

Voor het oog een grotendeels negentiende-eeuwse gevel

Wijde Heisteeg 7 is een pandje zoals er veel staan in Amsterdam.  De voorgevel is voor het grootste deel negentiende-eeuws. Opvallend detail is een regenpijp die op aparte wijze vanaf de daklijst over de gevel naar de zijgevel slingert. Het is een van de talloze monumenten van de hoofdstad.

De eigenaar wilde het pand uitbreiden. De bedoeling was de achtergevel te slopen en daar een stuk aan te bouwen. Geen probleem, vond het bestuur van stadsdeel Amsterdam-Centrum. Wel een probleem, vindt de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad. De achtergevel is gebouwd in de periode tussen 1630 en 1650 en juist het meest historische deel van het pand. Lees verder

‘Nepmonumenten’ zijn in heel Nederland te vinden

Hoek Stokstraat-Eikelstraat

Bij een ‘historisch’ pand aan de Maastrichtse Stokstraat is het betonnen ‘vakwerk’ goed te zien.

Wat is het verschil tussen een vinexwijk en de Amsterdamse binnenstad? Niets, als je Het Parool moet geloven. Volgens de hoofdstedelijke krant staat Mokum vol met ‘nepmonumenten’. “Hoe echt is de Amsterdamse binnenstad nog”, vraagt de journalist zich vertwijfeld af. Lees verder

Benefietavonden moeten mausoleum Oscar Carré redden

Mausoleum Oscar carré

Het mausoleum is behoorlijk in verval.

In een land als Italië stikt het ervan, maar in Nederland zie je ze een stuk minder: grote familiegraven. Dan bedoel ik van die gebouwtjes op een begraafplaats die flink boven het maaiveld uitsteken. Op het Amsterdamse Zorgvlied staat een mooi exemplaar: die van Oscar Carré.

Circusdirecteur Carré was vooral bekend omdat hij het naar hem genoemde circustheater aan de Amstel heeft laten bouwen. Toen in 1891 zijn vrouw Amalia Salamonski omkwam bij een treinongeluk, heeft hij het graf laten ontwerpen. Dat gebeurde door architecten Jan van Rossem en Willem Vuijk, die ook theater Carré hebben ontworpen. Lees verder

Beschermd Stadsgezicht Amsterdam Zuid goed idee

Woningen Vrijheidslaan Amsterdam

Oud Zuid is een waar architectuur-walhalla.

Amsterdam is natuurlijk meer dan alleen maar de Grachtengordel. Wie mooie gebouwen wil zien, maar eens een keertje geen zin heeft in fotograferende Japanners en joelende hooligans uit Liverpool of Manchester, kan beter stadsdeel Centrum eens verlaten. Zo is er in stadsdeel Oud Zuid ook nog een hoop bijzonders te zien.

Nee, het meeste is niet zo oud als in de binnenstad. Maar er is genoeg bijzondere architectuur te zien van na 1870. Dat heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) ook in de gaten. Zij wil een aantal buurten in Zuid tot beschermd stadsgezicht maken. Lees verder

Op zoek naar de echte leeuwen van Amsterdam Centraal

leeuwen in Beatrixpark

Vier leeuwen zijn in het Amsterdamse Beatrixpark beland.

Ooit stonden er op de viaducten rondom het Amsterdamse Centraal Station 22 zandstenen leeuwen. Dat waren indrukwekkende, manshoge beelden. Deze stonden symbool voor de vrije doorgang over water en spoor. De leeuwen met het wapen van Amsterdam stonden bij scheepsingangen naar de stad. Die met het Rijkswapen moesten de spoorlijnen markeren.

Geen van deze beelden uit 1876 staan nog op hun plaats. Dat laat Henk Dijkman mij weten. Hij is verbonden aan het Genootschap Leeuwen van het Centraal Station, dat zich het lot van de stenen roofdieren aantrekt. De beelden zijn verdwenen tussen 1904 en 1969. Van de 22 heeft het Genootschap 15 exemplaren weten te traceren.

Lees verder

Een duidelijk beeld van een bijzonder Amsterdams gebouw

portugese synagoge voorgevel

De Portugese synagoge is een belangrijk monument voor Nederland.

Het is 1675. De relatief rijke Portugees-Joodse gemeenschap in Amsterdam wil niet onderdoen voor de Hoogduits-Joodse bevolking van de stad. Daarom verrijst er dat jaar aan de rand van de havenstad een schitterend joods gebouw in Nederlandse bouwstijl: de Portugese synagoge. Groter dan alle andere joodse gebedshuizen.

Drie eeuwen en 38 jaar later heeft het bouwwerk een intensieve restauratie ondergaan. Naar aanleiding daarvan is het boek De Portugese synagoge in Amsterdam verschenen. Dat is een duidelijke, maar ook opvallend zakelijke titel voor een zwaar en stevig boek als deze. Lees verder

Parochie bloeit, toch dreigt leegstand kerk

Petrus' Banden

Een bijzonder rijksmonument komt leeg te staan

Steeds meer kerken raken leeg, dat is zo onderhand bekend. Dus ben je als bisdom dolblij als er ergens een katholieke kerk staat die elke zondag vol stroomt, waar verschillende koren en verenigingen aan verbonden zijn en waar ook nog relatief veel jongeren komen. Zou je denken.

Maar zo kijkt het bisdom Haarlem er niet tegenaan. De bloeiende Sint Petrus’ Bandenkerk in Diemen moet dicht. De kerk heeft geen eigen priester meer en krijgt de begroting niet rond.  Lees verder

Het gelijk van de saaie ambtenaar

Pand uit Slag om Nederland

De negentiende-eeuwse lijst verving een kroon, vergelijkbaar met die van het pand er rechts naast.

Bij het VPRO-programma De slag om Nederland kwam er een kwestie over erfgoed aan bod. Een eigenaar van een Amsterdams grachtenpand – een gepassioneerde liefhebber – ergerde zich dood aan de monumentencommissie in de stad. Zo wilde hij onder meer de negentiende-eeuwse gevellijst vervangen voor een kopie van de oorspronkelijke kroonlijst. Dat mocht niet.

Een lid van de commissie met de uitstraling van een saaie ambtenaar gaf onhandig weerwoord. Deze meneer, ik geloof dat hij Fitz heet, vertelde ongehinderd door enige branie dat hij de authentieke gevellijst niet wilde vervangen door een – wellicht mooiere – nepperd. Daar kreeg hij, zo zag ik ook op Twitter, de handen niet voor op elkaar. Lees verder

Rijksmonument nummer 1 relatieve grijze muis

Rijksmonument nummer 1

Een mooi pand, maar niet een topmonument.

Het Paleis op de Dam? Het Binnenhof? Slot Zeist? Alle panden op de rijksmonumentenlijst hebben een nummer en eentje moet nummer één zijn. Welke is volgens de onvolprezen rijksdienst deze monumentnummer 1?

Geen groots, wereldvermaard bouwwerk. Het blijkt een pand met een achttiende-eeuwse halsgevel op de Oudezijds Achterburgwal in Amsterdam te zijn. Een prachtig, historisch pand, waar nu iets met mode inzit. Ongetwijfeld was het pand hiervoor jarenlang als bordeel in gebruik, gezien de dubieuze sites waar ik terechtkom als ik een beetje doorgoogle. Lees verder